FÆÐA JÓGANNA!

07.12 2016

Eftir því sem jóga vex ásmegin meðal almennings og vísindamanna fjölgar þeim sem hafa áhuga á systurvísindum jógafræðanna, Ayurveda, sem innfelur m.a. hina einu sönnu fæðu jóganna. Í Auyrveda, sem að nokkru hafa verið vísindalega rannsökuð, einkum það sem snýr að lækningajurtum, er að finna heilstætt kerfi og hafsjó upplýsinga um nánast allt á milli himins og jarðar. M.a. um tengsl manneskjunnar við náttúruna og hvernig mismunandi árstíðir og bragðflokkar hafa ólík áhrif á lífsgæði okkar. Það er gaman að segja frá því að nýlega heimsótti íslenskur læknir okkur í Systrasamlagið, sem sagði að tími Ayurveda fræðanna væri að renna upp innan læknavísindanna. Líka meðal íslenskra lækna. Fæða jóganna er sá grunnur sem við systur höfum byggt á í 3 og 1/2 ár í verslun/kaffihúsinu okkar.


Fyrir fjórum árum, eftir að ég sótti námskeið í þessum stórmerku reynsluvísindum hjá Kripalu jógastofnunni í Bandaríkjunum - en hafði þó lesið mig mikið til um þau áður í mörg ár - varð ég margs vísari. Þá rann m.a. upp fyrir mér af hverju Vesturlandabúar eru gjarnan að glíma við þreytu, ofþyngd og bjúg. Á því eru sjálfsagt nokkrar skýringar. En fáar eins áhugaverðar og að í okkar heimshluta er borðað meira af söltu og sætu en víðast hvar annars staðar. Samvæmt indversku lífsvísindum skapar það einmitt þessa tegund ójafnvægis. Í vedísku frumritunum er upplýst að ekkert sé mikilvægara heilsu mannsins en heilbrigð meltingargló, kölluð agni.

Það sem skortir allnokkuð upp á í okkar mataræði er það sem flokkast sem súrt, sterkt, herpandi og beiskt. Bragðflokkarnir sem við eigum að horfa í til að halda jafnvægi eru sem semsé í heildina sex. Þótt mikil vitundarvakning hafi orðið um hollara mataræði vantar enn talsvert upp jafnvægi milli bragðflokka. Þetta misserið sjáum við t.d. sveifluna í þá átt að margir eru hættir að borða sætu. Þannig á það ekki vera. Sæta er jafn mikilvæg og allt hinir bragðflokkarnir. Þar erum við að tala um hollari sætu úr heilum óunnum mat. En líka sætu eins og t.d. úr döðlum eða góðu lífrænu hunangi, sem telst ein sú albesta. Stundum er meira að segja minnst á það í Ayurveda að þeir sem eru í ofþyngd, sérstaklega ákveðnar líkamsgerðir, geti notað nærandi sætu í réttu samhengi til að léttast á sál og líkama. En það er efni í aðra grein.

Hér má í stuttu máli sjá bragðflokka indversku lífsvísindanna og hvaða gagn er af þeim og ógagn:

Sætt: Í góðu hófi getur hið náttúrulega sæta gefið okkur ánægju, lífskraft, styrkt vefjafrumuefnin, taugakerfið og einfaldlega gert okkur sætari. Undir sætt flokkast heilir ávextir, hunang, döðlur, mjólkurmatur, kjöt, fiskur, korn, hnetur, möndlur, sesam- og sólblómafræ, hrísgrjón og fleira. En um leið og náttúruleg óunnin sæta er talin geta nært milta og briskirtil getur ofgnótt sætu, sérstaklega unnin sæta, skaðað þessi líffæri líka.

Salt: Viðheldur vökvajafnvægi í líkamanum og örvar meltinguna. Ef við borðum of mikið salt, sérstaklega af næringarsnauðu salti, sem ekki geymir fjölda góðra steinefna, (á jafnan við um Vesturlandabúa), getur það skaðað nýrun og líka aukið hrukkumyndun. Besta hugsanlega náttúrusaltið er himalayasalt og nokkrar góðar tegundir sjávarsalts, t.d. þetta íslenska. Annað sem er saltað frá náttúrunnar hendi er t.d. sjávargrænmeti og sellerí.

Beiskt: Hið beiska bragð skortir einna mest á hjá Vesturlandabúum. Það er útvíkkandi, hreinsar óhreinindi úr líkamanum, nærir lifur og ljáir húðinni líf. Dæmi um beiska fæðu sem gott er að neyta reglulega er sítróna (ekki bara súr skv. Ayurveda), og guði sé lof fyrir kaffið og súkkulaðið (lífrænt, 70%) því annars væri líklega mikill skortur á beisku bragðgæðunum. Annað sem telst m.a. beiskt er grænkál, spírur, klettasalat, rabarbari, iceberg, túrmerik, lakkrís og sesamfræ (sem eru bæði sæt og sölt). Of mikið af beiskri fæðu gæti skaðað hjartað.

Sterkt: Örvar blóðrás og meltingu, þurrkar, losar stíflur, er hitagefandi og gerir okkur skýr í hugsun. Í þessum bragðflokki eru t.d. rauður pipar, laukur, kardimommur, engifer, radísur, sinnepsfræ, laukur og hvítlaukur. Of mikið sterkt er sagt geta skaðað ristilinn.

Súrt: Örvar matarlyst og bætir meltinguna. Dæmi um súra fæðu eru t.d. plómur, jarðaber, tómatar, sítrusávextir, óþroskaðir ávextir, tómatar, miso og gerjaðir ostar. Of mikið súrt er sagt geta haft slæm áhrif á lifrina.

Herpandi/samandragandi: Slíkar fæðutegundir er að finna víða í náttúrunni og erum við Íslendingar að verða ágætlega sett þar. Dæmi um herpandi fæði eru epli (sem eru líka sæt), kartöflur og grænt grænmeti, blómkál, kanill, kardimommur, túrmerik, granatepli, trönuber, bláber, kóríander, linsur og baunir. Herpandi fæða færir okkur skerpu, dregur úr bólgum, græðir magasár, er róandi og dregur úr flæði líkamsvessa. Ef hennar er ekki neytt í hófi er hún sögð geta skaðað ristil.

Líkt og í jóganu ganga Ayurvedafræðin út á að finna jafnvægi. Því ætti hver og einn að neyta fæðu úr öllum þessum fæðuflokkum daglega, helst í hverri einustu máltíð. Þótt engin boð og bönn séu í indversku lífsvísindunum er jafnvægið þar hávegum haft. Fæða skv. þessum fræðum hefur ekki síður áhrif á okkur andlega en líkamlega.

ATH: Sama fæða, krydd, eða lækningajurt getur flokkast undir einn eða fleiri bragðflokk. Því fleiri bragða sem ein tegund nær til þeim mun heilnæmari telst hún vera. Listinn yfir fæðuna í hverjum flokki er alls EKKI tæmandi en gefur góða mynd.

 

PS: Svo eru önnur leið til að flokka fæðu innan Ayurveda/jógafræðananna en það er að skipta henni upp eftir því hvort hún er satvik, tamasik eða rajasik. Um það skrifa ég ítarlega grein fljótlega.

Kær kveðja,

Gurún Kristánsdóttir, hin systirin.

 


Vítamín & bætiefni

Eftir miklar vangaveltur ákváðum við systur að veðja á Viridian vítamín- og bætiefnalínuna. Það kemur aðallega til að því hversu vel sú lína er hugsuð og vönduð. Og líka vegna þess að flest þau efni sem hún inniheldur, eru ræktuð og unnið í landinu þar sem hún er framleidd, þ.e. í Bretlandi. Viridian er að miklu leyti úr vottuðu lífrænum jurtum og inniheldur engin fylliefni. 

Lesa meira

Möntru Armbönd

Möntru Armböndin eru einföld og elegant armbönd með fínlegu yfirbragði. En um leið djúpum undirtón í gefandi orðum og setningum sem minna á það besta sem lífið hefur fram að færa. Fallegt skart. Hvetjandi áminning. Veita sannarlega innblástur, næra, gefa, skreyta og fegra.

Lesa meira

 

Dr. Bach ilmvötn

Ilmvatn á sannarlega að vera gefandi í öllum skilningi, þótt því fari víðsfjarri í mörgum tilfellum. Nú má í fyrsta sinn hér á landi og í Systrasamlaginu EKTA ilmvatn unnið samkvæmt strangri franskri ilmvatnshefð með lífrænum innihaldsefnum, ilmvötn sem eru líka án eiturs og aukefna. Þau hafa nú þegar slegið í gegn í Systrasamlaginu. 

Lesa meira